Στις 16 Νοεμβρίου 2025 διεξάγεται στον Ισημερινό κρίσιμο δημοψήφισμα για την αλλαγή του Συντάγματος, το οποίο αναμένεται καθοριστικό για την πορεία της χώρας.
Η επιχείρηση αλλαγής του Συντάγματος ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Προέδρου της χώρας Ντάνιελ Νομπόα με τους εξής στόχους:
1.Να καταργηθεί η συνταγματική διάταξη που απαγορεύει την παρουσία στρατιωτικών βάσεων άλλου κράτους στο έδαφος του Ισημερινού.
2. Να μειωθεί ο αριθμός των μελών της εθνοσυνέλευσης.
3. Να καταργηθεί η δυνατότητα κρατικής χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων.
4. Να αποφασιστεί η έναρξη διαδικασίας συνολικής αλλαγής του Συντάγματος.
Ο 37χρονος Πρόεδρος Νομπόα, ο οποίος εξελέγη το 2023 είναι ο γιος του πλουσιότερου ανθρώπου στον Ισημερινό, του δισεκατομμυριούχου Αλβάρο Νομπόα που είχε επιχειρήσει πέντε φορές στο παρελθόν να εκλεγεί ο ίδιος στο ανώτατο αξίωμα, αλλά απέτυχε.
Το διακύβευμα του δημοψηφίσματος είναι τεράστιο καθώς, όπως φαίνεται, η κυβέρνηση Νομπόα όχι μόνον αποπειράται να επιτρέψει την εγκατάσταση βάσεων των ΗΠΑ στη χώρα με την δικαιολογία ότι η στρατιωτική παρουσία τους θα συμβάλει στον αγώνα κατά της εγκληματικότητας και των ναρκωτικών, αλλά επίσης επιδιώκει, αφενός να αποδυναμώσει τους πολιτικούς της αντιπάλους που δεν έχουν τους δικούς του πόρους χρηματοδότησης και, αφετέρου, να ανατρέψει συνολικά τις δημοκρατικές κατακτήσεις που θεμελιώθηκαν με το ισχύον Σύνταγμα του 2008.
Το Σύνταγμα του Ισημερινού που θεσπίστηκε κατόπιν άλλου δημοψηφίσματος το 2008 με πλειοψηφία 63,9%, θεωρείται από τα πιο δημοκρατικά στον κόσμο, αφού δεν περιορίζεται σε πολιτικό σύστημα απλής αντιπροσώπευσης, αλλά κατοχυρώνει επιπλέον το δικαίωμα των πολιτών να προκαλούν με συλλογή υπογραφών δημοψήφισμα για κατάργηση νόμου, ανάκληση εκλεγμένων αξιωματούχων και αλλαγή του Συντάγματος. Επιπλέον δε, περιλαμβάνει ευρύτατο πλέγμα προστασίας ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, προστασίας των δημοσίων πόρων και αγαθών, ακόμη και ιδιαίτερης προστασίας της φύσης και του περιβάλλοντος.
Όπως προαναφέρθηκε, το εν λόγω Σύνταγμα, για την θέσπιση του οποίου πρωταγωνίστησε ο τότε Πρόεδρος Ραφαέλ Κορρέα, απαγορεύει ρητά την εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων τρίτης χώρας στο έδαφος του Ισημερινού. Βασιζόμενος σε αυτή τη διάταξη ο Κορρέα, ο οποίος είχε εκλεγεί Πρόεδρος το 2007, ακύρωσε τη σχετική συμφωνία με τις ΗΠΑ. Επιπλέον, δεν σταμάτησε εκεί, αλλά αρχικά έθεσε σε εφαρμογή πρόγραμμα κυριαρχίας επί των πλούσιων εθνικών πόρων και αργότερα επιχείρησε στενότερες οικονομικές σχέσεις με την Κίνα. Μέχρι το 2013 ο Κορρέα είχε κατορθώσει να επανεκλεγεί άλλες δύο φορές, το 2009 (κατόπιν της θέσπισης του Συντάγματος), και το 2013, με ευρύτατη πλειοψηφία. Αλλά το 2015 η δημοτικότητά του άρχισε να μειώνεται αισθητά, επειδή η κυβέρνησή του αναγκάστηκε να προβεί σε σημαντικές περικοπές εξαιτίας της κατακόρυφης πτώσης της τιμής του πετρελαίου. Το 2017 αποσύρθηκε και οι διάδοχοί του άλλαξαν πολιτικές, ενώ ο ίδιος, το 2018, ενώ βρισκόταν στο εξωτερικό, κατηγορήθηκε για ποινικά αδικήματα και καταδικάστηκε ερήμην εγκαταλείποντας οριστικά την χώρα.
Επί της διακυβέρνησης του σημερινού Προέδρου Νομπόα ο Ισημερινός εξελίχθηκε πλέον ως η πιο βίαιη χώρα στην Λατινική Αμερική και το ποσοστό των δολοφονιών έχει δεκαπλασιαστεί από τότε που ο Κορέα αποχώρησε από το αξίωμα. Υπό αυτές τις συνθήκες η κυβέρνηση ζήτησε και έλαβε από τους πολίτες με δημοψήφισμα του 2024 την έγκριση της εμπλοκής του στρατού στην εσωτερική ασφάλεια της χώρας. Ωστόσο, ούτε αυτό ήταν αρκετό και πλέον οι ΗΠΑ έχουν επεκτείνει την στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή επικαλούμενες ότι δρουν στο πλαίσιο της καταπολέμησης της λεγόμενης «τρομοκρατίας των ναρκωτικών» .
Σύμφωνα με το άρ. 441 του Συντάγματος του Ισημερινού, για την αλλαγή του Συντάγματος με πρωτοβουλία του Προέδρου της Δημοκρατίας απαιτείται υποχρεωτικά η διενέργεια δημοψηφίσματος.
Με βάση αυτήν την εξαιρετικής σημασίας διάταξη του Συντάγματος οι πολίτες του Ισημερινού που σήμερα βάλλονται από τη βία και απειλούνται από εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες καλούνται στις 16 Νοεμβρίου 2025 να καθορίσουν με την ψήφο τους το μέλλον της χώρας. Έχουν το πολιτικό δικαίωμα να αποφασίσουν οι ίδιοι και όχι κάποιοι άλλοι που πιθανόν διαβουλεύονται με τρίτους πίσω από κλειστές πόρτες.
Ενδεικτικές πηγές:
https://time.com/7333784/ecuador-constitution-referendum-rights-of-nature
