Πως να χαρακτηρίσουμε μια κυβέρνηση που αντιλαμβάνεται ως κίνδυνο τη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων; Που “ετσιθελικά” δεν εφαρμόζει ψηφισμένη Συνταγματική διάταξη (στην οποία μάλλον σύρθηκε λόγω διακομματικών παζαριών στην αναθεώρηση του 2019) για τη δυνατότητα νομοθετικής πρωτοβουλίας των πολιτών; Μιας κυβέρνησης που αγνοεί σχεδόν ενάμισι εκατομμύριο πολίτες που υπέγραψαν για την άρση της ποινικής ασυλίας των μελών της και που τώρα ξηλώνει τον τελευταίο (εκτός των εκλογών) εναπομείναντα δημοκρατικό θεσμό που την αναγκάζει να μοιραστεί ένα ελάχιστο μερίδιο “αποφασιστικής” εξουσίας με τους πολίτες;
Η απόπειρα κατάργησης του θεσμού των τοπικών δημοψηφισμάτων πρωτοβουλίας πολιτών που προβλέπει ο Ν.4555/2018, τη στιγμή μάλιστα που ολοκληρώνεται επιτυχώς η προσπάθεια συλλογής υπογραφών των Θεσσαλονικέων για την προκήρυξη του πρώτου θεσμικά κατοχυρωμένου λαϊκού δημοψηφίσματος στην ιστορία της χώρας ,θέτει σε αυτή την κυβέρνηση -διόλου άδικα – τη σφραγίδα του εχθρού της δημοκρατίας.
Εξουσία είναι, μεταξύ άλλων, και το να δίνεις τους ορισμούς. Να λες εσύ τι είναι και τι δεν είναι δημοκρατία και πως ερμηνεύεται η θέληση των πολιτών. Πόσο βολικό για αυτούς , αλλά και πόσο αλαζονικό είναι να μην υπάρχει κανένας έγκυρος τρόπος έκφρασης της πλειοψηφίας, ώστε αφενός οι αντιπρόσωποι να μπορούν να την αγνοούν όποτε δεν τους συμφέρει, αφετέρου να μπορούν να φορούν τον δημοκρατικό φερετζέ ισχυριζόμενοι ότι αποφασίζουν σύμφωνα με αυτή.
Εξουσία είναι να μην μπορεί να εκκινήσει καμία ουσιαστική πολιτική πρωτοβουλία χωρίς τη δική σου άδεια. Κλείνοντας όλους τους θεσμικούς δρόμους προς τη δημοκρατία η κυβέρνηση κρατά σε πολιτική ομηρία τους Έλληνες πολίτες για τέσσερα χρόνια. Έτσι εκατομμύρια υπογραφών ή εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτών δε συνιστούν πολιτικό υποκείμενο και δεν μπορούν να παραγάγουν κανένα πολιτικό αποτέλεσμα.
Γιατί οι αντιπρόσωποι δεν θέλουν τους πολίτες στα πόδια τους;Ίσως -καλόπιστα σκεπτόμενοι- θεωρούν εαυτούς ανώτερους σε γνώσεις και πολιτική κρίση. Όμως, όταν άλλα θέλουν αυτοί και άλλα οι ψηφοφόροι τους, τότε δεν είναι τουλάχιστον εγωιστικό να τους αφαιρούν το δικαίωμα έκφρασης και εναντίωσης; Είναι οι Έλληνες πολίτες β΄ κατηγορίας σε σχέση με τους πολίτες άλλων Ευρωπαϊκών χωρών; Υπολείπονται σε κρίση και μόρφωση ακόμα και από τους πολίτες του Ισημερινού; Πως λοιπόν οι τελευταίοι μπορούν και αποφασίζουν ακόμα και για κρίσιμα εθνικά θέματα ενώ εμείς δεν μπορούμε ούτε για την πλατεία του Δήμου μας; Για πόσο ακόμα οι πολιτικές μας ανησυχίες θα μένουν “εκτός συμμετοχής”; Από που αντλεί η κάθε κυβέρνηση το δικαίωμα να μας βάζει τις πυτζάμες και να μας στέλνει για ύπνο επιβάλλοντάς μας την ιδιώτευση; Εν τέλει,πόσο χαμηλή είναι η αυτοεκτίμηση του λαού μας;
Την ίδια στιγμή που πολιτικές εξουσίες και κομβικές αρμοδιότητες συγκεντρώνονται σταθερά και μεθοδικά από κάτω προς τα πάνω, ολοένα και περισσότερο νιώθουμε πως διοικητικές υποχρεώσεις και εντολές συμμόρφωσης κινούνται στην αντίθετη κατεύθυνση. Η πολιτική μεθόδευση μετάθεσης της ευθύνης σε ατομικο επίπεδο – που παγιώθηκε την εποχή της πανδημίας – συνεχίζεται και ενισχύεται απροκάλυπτα. Υλοποιείται σε έναν έδαφος που έχει στρωθεί από την παθητικότητά μας, την ισχύ της επικοινωνιακής χειραγώγησης και τον κοινωνικό αυτοματισμό. Η κοινωνία επιβαρύνεται με νέους νόμους που εισάγουν επαυξηση των υποχρεώσεων (π.χ. μέτρα πρόληψης πυρκαγιών), ενίσχυση των τιμωρητικών διατάξεων (π.χ πειθαρχικός κώδικας δημοσίων υπαλλήλων), ασύμμετρη αυστηροποιηση της κρατικής εποπτείας με χρήση νέων τεχνολογιών (π.χ νέος ΚΟΚ, φορολογικές διασταυρώσεις),κλπ.Με τη στάση της αυτή η κυβέρνηση δείχνει πως θεωρεί καθέναν από εμάς αρκετά ώριμο και υπεύθυνο για να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις που μας φορτώνει. Οχι όμως όταν πρόκειται να μετέχουμε της πολιτικής εξουσίας.
Είναι επομένως αναμενόμενη η οργή, ο φόβος και η απογοήτευση που διακατέχει τον Έλληνα πολίτη. Τα δύο από τα τρία συναισθήματα ίσως μάλιστα να ειναι και επιθυμητά από τους εχθρούς της δημοκρατίας. Όσο για το τρίτο, ας ελπίσουμε ότι θα αποδειχθεί ο καταλύτης για αγώνες ώστε ο πολίτης να μην περιθωριοποιηθεί οριστικά.
