Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026 οι πολίτες των ΗΠΑ , εκτός από τις ενδιάμεσες εκλογές για την ανάδειξη των νομοθετικών σωμάτων του Κογκρέσου που έχουν παγκόσμιο ενδιαφέρον, καλούνται επίσης, αφενός να ψηφίσουν για να εκλέξουν πλήθος πολιτειακών αξιωματούχων της εκτελεστικής, της νομοθετικής αλλά ακόμη και της δικαστικής εξουσίας και , αφετέρου, να αποφασίσουν σε 145 πολιτειακά δημοψηφίσματα. Και όλα αυτά χωρίς να συνυπολογίζονται οι εκλογές και τα δημοψηφίσματα σε τοπικό επίπεδο δήμων ή περιφερειών, οι οποίες φθάνουν μέχρι και σε ζητήματα ανάδειξης μελών Σχολικών Επιτροπών, ή Συμβουλίων. Ειδικότερα:
Στις λεγόμενες ενδιάμεσες εκλογές (Midterm Elections) οι Αμερικανοί θα ψηφίσουν για την ανάδειξη του συνόλου της Βουλής των Αντιπροσώπων, η οποία αποτελείται από 435 μέλη και του 1/3 της Γερουσίας, ήτοι για τα 33 εκ του συνόλου των 100 μελών.
Ταυτόχρονα, σε πολιτειακό επίπεδο, στις 3 Νοεμβρίου, οι πολίτες:
Θα αναδείξουν των μέλη των 88 νομοθετικών σωμάτων 46 Πολιτειών.
Θα ψηφίσουν για 296 θέσεις αξιωματούχων της εκτελεστικής εξουσίας, μεταξύ των οποίων για 36 θέσεις Κυβερνήτη, 26 θέσεις Υπουργού Εξωτερικών (Secretary of State) και 30 θέσεις Γενικού Εισαγγελέα (Attorney General).
Θα αποφασίσουν για 63 χηρεύουσες θέσεις δικαστών των Ανωτάτων Δικαστηρίων (Supreme Courts), 250 θέσεις Δικαστών των Εφετείων και πλήθος θέσεων Δικαστών τοπικών Πρωτοβάθμιων Δικαστηρίων.
Επιπλέον, στις 3 Νοεμβρίου οι πολίτες των ΗΠΑ θα κληθούν να λάβουν αποφάσεις σε 145 από τα 164 δημοψηφίσματα που πρόκειται να διεξαχθούν εντός του 2026 σε 40 Πολιτείες, εκ των οποίων 50 δημοψηφίσματα έχουν προκηρυχθεί με πρωτοβουλία πολιτών, δηλαδή με συλλογή των απαιτούμενων υπογραφών. Περισσότερα δημοψηφίσματα για το 2026 θα διεξαχθούν στην Λουιζιάνα (15), στην Καλιφόρνια (14) και στο Κολοράντο (14), η δε θεματολογία περιλαμβάνει -μεταξύ άλλων- δημοψηφίσματα για το πρόβλημα της στέγασης, την εκπαιδευτική πολιτική, τις ποινές, την επιστολική ψήφο, την ταυτοποίηση του ψηφοφόρου, τη φορολογία, τις αμβλώσεις, και την απαγόρευση των διακρίσεων. Πολλά από τα δημοψηφίσματα θα διεξαχθούν στο πλαίσιο αναθεώρησης του πολιτειακού Συντάγματος , καθώς στις 49 από τις 50 Πολιτείες το Σύνταγμα αναθεωρείται μόνο με δημοψήφισμα, ενώ σε 18 από αυτές αναγνωρίζεται στους πολίτες και το δικαίωμα να αναλαμβάνουν εκείνοι την πρωτοβουλία για αλλαγή του Συντάγματος, με δημοψήφισμα κατόπιν συλλογής υπογραφών.
ΟΙ θεσμοί των ενδιάμεσων εκλογών για την ανανέωση των νομοθετικών σωμάτων, της εκλογής πλήθους πολιτειακών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ακόμη και των Δικαστών, από τους πολίτες και των δημοψηφισμάτων, ιδίως των υποχρεωτικών και εκείνων που προκηρύσσονται με πρωτοβουλία πολιτών, συνιστούν ισχυρές δημοκρατικές εγγυήσεις στις οποίες οι ΗΠΑ εμφανίζονται πρωτοπόρες.
Οι ενδιάμεσες εκλογές με τις οποίες κάθε 2 έτη εκλέγεται η Βουλή των Αντιπροσώπων και το 1/3 της Γερουσίας, είναι θεσμός που στοχεύει στην σύντομη ανανέωση της λαϊκής εντολής με σκοπό τη διατήρηση της αντιπροσωπευτικότητας των νομοθετικών σωμάτων και, από αυτή την άποψη. αποτελούν εγγύηση λαϊκής κυριαρχίας. Τέτοιος θεσμός δεν συναντάται στα Συντάγματα ευρωπαϊκών κρατών, ενώ, ειδικά στην Ελλάδα, προβλεπόταν μόνο στο προοδευτικό επαναστατικό Σύνταγμα της Τροιζήνας του 1827, αλλά έκτοτε εγκαταλείφθηκε.
Επίσης, η εκλογή πλήθους αξιωματούχων, ακόμη και Δικαστών, απευθείας από τους πολίτες, κάτι που δεν συμβαίνει σε τέτοια έκταση σε άλλα κράτη, ενισχύει την λαϊκή κυριαρχία αλλά και την ανεξαρτησία τους και παρέχει τη δυνατότητα ανάδειξης νέων προσώπων με βάση πεπραγμένα τους κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας. Σημειωτέον ότι, ειδικά για τους Δικαστές, σε 20 Πολιτείες των ΗΠΑ, αντί απευθείας εκλογής ισχύει η διαδικασία των λεγόμενων «εκλογών διατήρησης» («retention elections»), σύμφωνα με την οποία οι πολίτες αποφασίζουν με δημοψήφισμα εάν θα παραμείνει στο αξίωμά του εν ενεργεία Δικαστής, ο οποίος επιλέχθηκε από την νομοθετική ή την εκτελεστική εξουσία.
Ωστόσο, ισχυρότερη δημοκρατική εγγύηση δια τις οποίας οι Πολιτείες των ΗΠΑ διακρίνονται από όλα σχεδόν τα ευρωπαϊκά κράτη (πλην της Ελβετίας) είναι η ευρύτατη εφαρμογή του θεσμού των δημοψηφισμάτων είτε με πρωτοβουλία πολιτών, είτε υποχρεωτικών εκ του Συντάγματος, δια των οποίων οι πολίτες επεμβαίνουν και αποφασίζουν απευθείας οι ίδιοι για θέσπιση νόμου, για ανάκληση αξιωματούχων, ή για την συνταγματική αναθεώρηση διορθώνοντας έτσι τις αυθαιρεσίες των αντιπροσώπων τους.
Στις 3 Νοεμβρίου στις ΗΠΑ οι πολίτες των ΗΠΑ μέσα από πρωτόγνωρο για άλλα κράτη αριθμό ψηφοφοριών θα ψηφίσουν για τις πολιτείες τους, για το Κογκρέσο που νομοθετεί και ελέγχει τον Πρόεδρο και την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, και ίσως και για την πορεία ολοκλήρου του κόσμου.
«Κύριος γαρ ων ο δήμος της ψήφου, κύριος γίγνεται της πολιτείας» (Αριστοτέλης, Αθηναίων Πολιτεία , 9)
(Κύρια πηγή πληροφοριών: ballotpedia.org)
