Φέτος το 2025 συμπληρώνονται έξι χρόνια από την τελευταία αναθεώρηση του Συντάγματος. Όπως προκύπτει από δημοσιεύματα, η κυβέρνηση προτίθεται να ξεκινήσει διαδικασίες για την αναθεώρηση του.
Το Σύνταγμα αποτελεί βασικό πυλώνα του δημοκρατικού πολιτεύματος. Οι αλλαγές του απαιτούν κοινωνική συναίνεση. Κοινωνική συναίνεση η οποία συνήθως δεν υπάρχει γιατί δεν ερωτούνται οι πολίτες, ούτε έχουν θεσμικό ρόλο στην αναθεώρηση του. Αποφασίζουν οι ηγεσίες των κοινοβουλευτικών κομμάτων, των οποίων τις εντολές οι βουλευτές τους ακολουθούν πιστά και ψηφίζουν σαν πειθήνια όργανα. Στα μάτια της πλειοψηφίας των πολιτών το Σύνταγμα εκφράζει τις επιθυμίες των πολιτικών ελίτ και όχι των ιδίων.
Σε χώρες όπως η Ελβετία και η Ιρλανδία, απαιτείται οπωσδήποτε η συναίνεση των πολιτών με δημοψήφισμα για κάθε αλλαγή άρθρου του Συντάγματος. Ένα προς ένα τα αναθεωρημένα άρθρα εγκρίνονται από τους πολίτες ή καταψηφίζονται και δεν εφαρμόζονται. π.χ. Εάν προταθούν για αναθεώρηση τρία άρθρα του Συντάγματος, οι πολίτες μέσω δημοψηφίσματος μπορεί να εγκρίνουν την αναθεώρηση του ενός άρθρου και να καταψηφίσουν τα άλλα δύο.
Στην Ελλάδα η διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος περιγράφεται στο άρθρο 110 το οποίο λεπτομερώς αναφέρει τις διαδικασίες. Οι διαδικασίες αυτές αποτελούν αποκλειστικό έργο των κομμάτων και των βουλευτών τους. Των αντιπροσώπων δηλαδή που έχουν επιλέξει οι πολίτες να τους εκπροσωπούν «επί παντός επιστητού» για τέσσερα έτη στο κοινοβούλιο, ακόμη και για θέματα, καταστάσεις και γεγονότα που κανένας δεν είχε προβλέψει ότι θα προκύψουν όταν πραγματοποιήθηκαν οι κοινοβουλευτικές εκλογές! Πάνω σ’αυτήν την νοοτροπία έχει χτιστεί το πολιτικό μας σύστημα. Αυτή είναι η δομή της πολιτικής οργάνωσης της χώρας. Ως και το αναθεωρημένο από το 2019 άρθρο 73 του Συντάγματος παραμένει ανενεργό λόγω μη κατάθεσης και ψήφισης εφαρμοστικού νόμου στη Βουλή! Το άρθρο αυτό στην παράγραφο έξι, προβλέπει την δυνατότητα νομοθετικής πρωτοβουλίας των πολιτών όπου με υπογραφή πεντακοσίων χιλιάδων πολιτών που έχουν δικαίωμα ψήφου, μπορούν να κατατίθενται υπό προϋποθέσεις, μία έως δύο ανά κοινοβουλευτική περίοδο προτάσεις νόμων στη Βουλή, τις οποίες αυτή είναι υποχρεωμένη να επεξεργαστεί και να τις φέρει προς συζήτηση και ψήφιση στην Ολομέλεια του Σώματος. Η θεσμοθετημένη αυτή δυνατότητα είναι ανενεργή καθώς από το 2019 που προστέθηκε στο Σύνταγμα ουδέποτε ψηφίστηκε εφαρμοστικός νόμος! Από τα παραπάνω αντιλαμβάνεται κανείς ότι όχι μόνο δεν υπάρχει πρόθεση αναθεώρησης του άρθρου 110 προς το δημοκρατικότερο, αλλά δεν εφαρμόζονται ούτε οι υπάρχουσες διατάξεις του Συντάγματος τις οποίες με την απραξία του το κοινοβούλιο έχει καταστήσει ανενεργές!
Είναι απόλυτη ανάγκη να αναθεωρηθεί το άρθρο 110 το οποίο ρυθμίζει τις διαδικασίες με τις οποίες εγκρίνονται οι αλλαγές στα άρθρα του Συντάγματος. Οι πολίτες θα πρέπει να έχουν τον τελευταίο λόγο. Οι αλλαγές αυτές αφού πρώτα θα έχουν εγκριθεί από την Βουλή με την ήδη υπάρχουσα διαδικασία, θα πρέπει να τίθενται προς έγκριση ή απόρριψη, κατά άρθρο, προς τους πολίτες, μέσω δημοψηφίσματος. Η ρύθμιση αυτή αποτελεί μια δημοκρατική καινοτομία που ενισχύει την σταθερότητα του πολιτεύματος και την αποδοχή του από τον λαό, ο οποίος τώρα το απαξιώνει, γεγονός που διαπιστώνουμε από την πρόσφατη μεγάλη αποχή στις εκλογές.
Ακούμε συχνά διάφορους να επικαλούνται το Σύνταγμα στο όνομα δήθεν της δημοκρατίας, για την σύνταξη και ψήφιση του οποίου όμως οι πολίτες δεν έχουν ρόλο και λόγο! Αυτό πρέπει να αλλάξει! Να υπάρχει συνέπεια λόγων και πράξεων και όχι δημοκρατία «στα χαρτιά». Η αλλαγή μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με πρωτοβουλία όσων πραγματικά ενδιαφέρονται για την δημοκρατική εκπροσώπηση των πολιτών και όχι όσων αρκούνται σε στομφώδη λόγια χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο και προτάσεις.
——————————–
ΠΗΓΕΣ
Referendums by country
Αμεσοδημοκρατικοί θεσμοί στην Ελβετία: Δημοψηφίσματα Πολιτών
Θεσμικό πλαίσιο δημοψηφισμάτων στην Ιρλανδία
Άρθρο 110: (Αναθεώρηση του Συντάγματος)
https://www.hellenicparliament.gr/vouli-ton-ellinon/to-politevma/syntagma/article-114
Αρθρο 73: (Δικαίωμα πρότασης νόμων)
https://www.hellenicparliament.gr/vouli-ton-ellinon/to-politevma/syntagma/article-75
