Η υποχώρηση της εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας μπροστά στον δραματικό και επίμονο αγώνα του Πάνου Ρούτσι μπορεί να καταγραφεί ως μια μικρή νίκη της κοινωνίας των πολιτών. Μια νίκη όμως που ήρθε μόνο όταν η αντίδραση στον αυταρχισμό έλαβε την έσχατη μορφή ενός αγώνα ζωής ή θανάτου. Μόνο τότε η αδιάλλακτη δικαστική αρχή άνοιξε απρόθυμα τα αφτιά της στην κραυγή απελπισίας του τραγικού πατέρα και στην οργή της κοινωνίας.
Η, μετά από δυόμισι χρόνια, άδεια εκταφής σε καμία περίπτωση δεν ξεπλένει τις ευθύνες του ανακριτή και όσων δεν έπραξαν εξ αρχής ως όφειλαν. Οι ευθύνες τους είναι μεγάλες και πρέπει να αποδοθούν ,καθώς είναι προφανές ότι τα αποτελέσματα των τοξικολογικών εξετάσεων θα συνεισέφεραν πολλά περισσότερα στην ανεύρεση της αλήθειας αν είχαν γίνει στην ώρα τους. Είναι εξάλλου, κοινή αίσθηση ότι σωρεία μαρτύρων και στοιχείων, παρότι ζητήθηκε, δεν συμπεριλήφθηκαν στην δικογραφία υπονομεύοντας την αποδεικτική διαδικασία της αναμενόμενης δίκης. Παρόλα αυτά μετά από εικοσιδύο μέρες αταλάντευτου αγώνα ήρθε η δικαίωση. Η εκταφή θα γίνει με τους όρους της οικογένειας του αδικοχαμένου παιδιού και αυτό είναι μια ικανοποίηση.
Είναι όμως δυνατόν να αναζητούμε συνεχώς μεταξύ μας ήρωες ή μάρτυρες προκειμένου να πείσουμε τις αρχές να πράξουν σύμφωνα με τη βούληση της κοινωνίας; Κάθε φορά που θα πέφτουμε στο τείχος της αδιαλλαξίας ή της αλαζονείας ενός υπουργού ή ενός δικαστή θα πρέπει να καταφεύγουμε σε απεργία πείνας;
Άλλοι τρόποι αντίδρασης θα έπρεπε να είχαν ήδη θεσμοθετηθεί. Το καταλάβαμε πλέον. Το εμπεδώσαμε. Δεν ιδρώνει το αυτί τους με απεργίες, διαδηλώσεις, συλλογές υπογραφών. Δεν αρκεί η αλλαγή προσώπων κάθε τέσσερα χρόνια, ούτε στιγμιότυπα δημοκρατίας. Μια κοινωνία πολιτών πρέπει να ενεργοποιηθεί και να πάρει τη σκυτάλη. Θεσμοί ελέγχου της εξουσίας πρέπει να προστεθούν άμεσα στο Σύνταγμα. Δημοψηφίσματα λαϊκής πρωτοβουλίας που να σταματούν την κυβερνητική αυθαιρεσία , άρση της – πλέον προκλητικής στην Ευρώπη- ατιμωρησίας των κυβερνώντων, θεσμοί λογοδοσίας που να λειτουργούν για όλες τις εξουσιαστικές ελίτ που έχουν συνηθίσει να αποφασίζουν ερήμην των πολιτών , να αυτοδικάζονται και να αυτοαπαλλάσονται των κατηγοριών.
Οι θεσμοί αυτοί δεν είναι η ανακάλυψη του τροχού. Αν μας φαίνονται σαν εξωτικά φρούτα είναι επειδή έχουμε εθιστεί να ζούμε στο περιθώριο της πολιτικής μας υπόστασης. Όμως υπάρχουν και λειτουργούν ήδη σε πολλές άλλες χώρες και η συνεισφορά τους στην κοινωνική ισορροπία και στην εδραίωση του αισθήματος του δικαίου είναι κομβική.
Εμείς πόσες ακόμα τραγωδίες, πόσους παραλογισμούς και πόση διαφθορά είμαστε διατεθειμένοι να υποστούμε πριν εξελιχθούμε ; Ας ενώσουμε τη φωνή μας με τους συγγενείς των θυμάτων και όλους εκείνους τους πολίτες που ζητούν να εξαργυρώσει επιτέλους η κοινωνία όλες αυτές τις μικρές και μεγάλες θυσίες τόσων αγώνων.
